ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )
724
تاريخ ذو القرنين ( فارسى )
ذكر سفارت نوّاب خسرو ميرزا به دولت روس و مراجعت به درگاه شوكت عدالت مأنوس پس از آنكه مراتب مأموريت نوّاب خسرو ميرزا به سفارت مملكت روسيه به عرض حضرت ايمپراطوريه رسيد ، ازين نوع احترامدارى و عزتگزارى ، الى غير النهايه مشعوف و خرسند « 1 » گرديد . كارگزاران درست و خدمتشعاران چست به جميع ولايات عرض راه فرستاد و به هريك از حكّام و ينارالان ، در باب رعايت عزّت و احترام نوّاب اميرزادهء والامقام دستور العملها داد . از ابتداى خاك نخجوان تا ورود به شهر پطربورغ ، منزل به منزل ، به طرز و آيينى كه ورود جناب ايمپراطور اعظم را سزاوار بود ، نوّاب اميرزاده را در منزلى باصفا فرود آوردندى و به طرز و قانونى كه نسبت به پادشاهان معمول است ، خدمتها از پاىانداز و پيشكش كردندى . در هر ولايت وارد شدى ، حاكم آنجا مباشر امور ديوانى را با مفاتيح ابواب ولايت در خدمت كارگزاران نوّاب اميرزادهء آزاده نهادى و اختيار دادوستد سيورسات و اخراجات را به كفّ [ با ] كفايت ايشان دادى و خود بىاختيار و بيكار در گوشه [ اى ] ستادى . نظم كار به طريقى استوار بود و از فيض تربيت شاهنشاه صاحبقران و دستور العمل نوّاب وليعهد دوران ، سركار اميرزاده خود به نوعى دقت مىفرمود كه احدى دينار و حبّه [ اى ] بر خلاف نظام حواله و اطلاق نمىنمود و خربنده [ اى ] يك سير كاه بر خلاف دستور العمل در جوال نمىافزود . به اين رسم و آيين منزل به منزل مىراندند و در هر منزلى ، عراده گارى سلطانى به استقبال آورده ، نوّاب اميرزاده را با احترامى تمام در آن مىنشاندند . در روز ورود به شهر پطربورغ ، حضرت ايمپراطور اعظم و فورتمشان معظّم و ينارالان مكرّم و جميع صاحبنشانان و صاحبمنصبان جلادت توام با هرچه سواره و صالدات و توپخانه نظام كه در آن شهر حاضر بود ، قريب به يك فرسنگ نوّاب اميرزاده را به احترام تمام دريافتند و در ركاب او به جانب شهر شتافتند . به قدرى كه در هنگام ورود ايمپراطور اعظم شيپور
--> ( 1 ) . ملى : « خورسند »